۰ تا ۱۰۰ ابزار شناسی – بخش سوم: انواع انبر و کاربرد هرکدام
در بخش دوم سری “۰ تا ۱۰۰ ابزار شناسی”، نگاهی کلی به خانواده‌های اصلی ابزارهای دستی انداختیم؛ از چکش و پیچ‌گوشتی گرفته تا انبر و اره. در این بخش، طبق وعده‌ای که داده بودیم، دقیق‌تر وارد یکی از پرکاربردترین خانواده‌های ابزار دستی می‌شویم: انواع انبر. شاید فکر کنید همه انبرها یک کار را انجام می‌دهند، اما هر نوع انبر برای یک وظیفه مشخص طراحی شده و استفاده از انبر اشتباه در یک کار، هم به قطعه آسیب می‌زند و هم به خود ابزار. در ادامه انواع اصلی انبر و کاربرد هرکدام را بررسی می‌کنیم.
انبردست ترکیبی: پرکاربردترین عضو خانواده انبر
انبردست ترکیبی (Combination Pliers) رایج‌ترین نوع انبری است که در تقریباً هر جعبه‌ابزاری پیدا می‌شود. این انبر معمولاً سه بخش دارد: فک دندانه‌دار برای گرفتن محکم قطعات مسطح، بخش گرد در نزدیکی محور برای گرفتن اجسام استوانه‌ای مانند میخ یا پیچ گالوانیزه، و لبه برنده در انتهای فک برای بریدن سیم‌های نازک تا متوسط. همین ترکیب سه‌کاره باعث شده انبردست، اولین انبری باشد که هر کسی باید در جعبه‌ابزار خانگی داشته باشد.
انبر دم‌باریک (دم‌موشی): برای کارهای ظریف و دسترسی سخت
انبر دم‌باریک (Long Nose Pliers) که به آن دم‌موشی هم می‌گویند، فک‌های بلند و باریکی دارد که رفته‌رفته به سمت نوک باریک‌تر می‌شوند. این طراحی برای رسیدن به فضاهای تنگ و کار روی قطعات کوچک عالی است؛ از سیم‌کشی برق و کار با قطعات الکترونیکی گرفته تا جواهرسازی و مونتاژ قطعات ریز. بعضی مدل‌های دم‌باریک نوک خمیده دارند که برای دسترسی به زوایای خاص مناسب‌ترند. نکته مهم این است که چون فک این انبر باریک و ظریف است، نباید برای کارهای سنگین یا گرفتن قطعات بزرگ از آن استفاده کرد؛ چون به‌سرعت فک آن خم یا آسیب می‌بیند.
سیم‌چین: بریدن تمیز و دقیق سیم و کابل
سیم‌چین (Cutting pliers) برخلاف انبردست، برای گرفتن قطعات طراحی نشده و تنها کاربردش بریدن سیم، کابل و مفتول‌های نازک تا متوسط است. لبه‌های برشی این انبر با زاویه مورب نسبت به فک قرار گرفته‌اند تا برش تمیز و نزدیک به سطح (Flush Cut) ایجاد کنند؛ ویژگی‌ای که برای کارهای برق‌کشی و مدارهای الکترونیکی که ظاهر تمیز برش اهمیت دارد، حیاتی است.
انبر قفلی (گاز انبر): سومین دست شما سر کار
انبر قفلی (Locking pliers) یا گاز انبر، برخلاف انواع دیگر، بعد از فشرده‌شدن روی قطعه در همان حالت قفل می‌ماند و دست‌هایتان را برای کار دیگری آزاد می‌گذارد؛ برای همین به آن «دست سوم» هم می‌گویند. این انبر اولین بار توسط ویلیام پترسن، آهنگری مهاجر دانمارکی در شهر کوچک دیویت در ایالت نبراسکای آمریکا، در اوایل دهه ۱۹۲۰ میلادی ساخته شد و در سال ۱۹۲۴ به ثبت رسید؛ او به دنبال راهی بود که بدون نگه‌داشتن دائمی قطعه با دست، بتواند روی آن جوشکاری یا آهنگری کند. امروز از انبر قفلی برای نگه‌داشتن قطعات هنگام جوشکاری، باز کردن پیچ و مهره‌های زنگ‌زده و هرز شده، و حتی به‌عنوان گیره موقت استفاده می‌شود.
انبر لوله‌گیر (آچار لوله): مخصوص کار با لوله و اتصالات
برای گرفتن و چرخاندن سطوح استوانه‌ای مثل لوله‌ها و اتصالات فلزی که سطح صافی ندارند تا آچار معمولی روی آن‌ها بنشیند، از انبر لوله‌گیر استفاده می‌شود. این ابزار فک‌های دندانه‌دار و زاویه‌دار دارد که هرچه فشار بیشتری وارد شود، گیرایی آن روی سطح لوله بیشتر می‌شود. برای کارهای لوله‌کشی خانگی و نصب اتصالات، این ابزار در کنار آچار لوله معمولی، جزو ملزومات جعبه‌ابزار است.
انبر سیگر: باز و بسته کردن خار (سیگر)
انبر سیگر یا انبر خارگیر (Circlip pliers)، برای نصب و خارج‌کردن حلقه‌های فنری (خار یا سیگر) در قطعات مکانیکی و صنعتی طراحی شده و دو نوع اصلی دارد: نوع داخلی برای خارهایی که داخل یک حفره نصب می‌شوند، و نوع خارجی برای خارهایی که دور یک میله یا شفت قرار می‌گیرند. این انبر برخلاف بقیه موارد این لیست، کاربرد عمومی ندارد و بیشتر در تعمیرات خودرو و کارهای صنعتی به کار می‌رود.
چطور انبر مناسب را انتخاب کنیم؟
هنگام خرید انبر، به دو نکته فنی توجه کنید: جنس فک (فولاد کروم-وانادیوم فورج‌شده معمولاً بادوام‌تر و مقاوم‌تر در برابر سایش است) و پوشش دسته. برای کارهایی که احتمال تماس با برق وجود دارد، حتماً از انبرهایی استفاده کنید که استاندارد عایق‌بندی VDE روی آن‌ها درج شده باشد؛ این استاندارد آلمانی تضمین می‌کند دسته انبر تا ولتاژهای مشخصی در برابر برق‌گرفتگی مقاوم است. در نهایت، به‌جای خرید یک انبر «همه‌کاره»، بهتر است بسته به نوع کارتان (برق‌کاری، لوله‌کشی، مکانیک یا کارهای عمومی خانگی) ترکیب درستی از چند نوع انبر بالا را تهیه کنید.
جمع‌بندی
از انبردست ترکیبی همه‌کاره تا انبر سیگر تخصصی، هرکدام از این ابزارها جای مشخصی در جعبه‌ابزار دارند. اگر هنوز مرور کلی خانواده‌های ابزار دستی را نخوانده‌اید، پیشنهاد می‌کنیم نگاهی به مقاله معرفی ابزارهای دستی بیندازید. در بخش بعدی سری «۰ تا ۱۰۰ ابزار شناسی»، سراغ پیچ‌گوشتی‌ها می‌رویم. برای خرید انواع انبر با گارانتی معتبر، از دسته‌بندی ابزار دستی سایت ما دیدن کنید.
نظرات کاربران